انقباض فضای سیاسی و انسداد روزنه امید
آرش کریمی
با توجه به روند جریانات سیاسی در نظام اسلامی ایران و قرار گرفتن در موقفییت انتخاباتی مجلس هشتم، در این نوشتار نگاهی بر شیوه ی انقباضات فضای سیاسی از طرف سردمداران حکومتی خواهیم داشت و لزوما دیدی گذرا بر روند تغییرات بر عرصه ی سیاسی داخل کشور در چند ساله اخیر و در دوران ریاست جمهوری خاتمی به بعد خواهیم انداخت.
باتوجه به اینکه در دوران محمدخاتمی و در جریان قدرت و حاکمیت جریان های اصلاح طلب داخل نظام در عرصه ی روزنامه و انتشارات هجوم منتقدانه ای نسبت به نظام ا اسلامی وارد میشد و این هجوم منتقدانه باعث هراس جناح راست گرایان و اصولگرایان نظام شده بود ، از طرفی دیگر نیروهای سپاه نیز به عنوان نیروهای امنیتی – نظامی سهمیه ی قدرتی خود را در نظام اسلامی خواستار بودند و با همکاری و پشتوانه های متعدد اصولگرایان این نیروی امنیتی – نظامی توانست به عنوان اصولگرایان افراطی درمجلس هفتم حضور یابد و با ریاست جمهوری احمدی نژاد حلقه تسلط بر ارکان اصلی نظام اسلامی تکلمیل گردید.
در دوره ی ریاست جمهوری احمدی نژاد راهکارهایی برای انقباض فضای سیاسی کشور در برگرفته شد که در این روند بسیاری از روزنامه ها توقیف و تعدادی دیگر از روزنامه نگاران و اشخاص منتقد را دادگاهی و روانه زندان نمودند. همزمان با چنین طرحی و در طرحی دیگر با نام امنیت اجتماعی و مبارزه با ارازل و اوباش فضای سیاسی کشور را امنیتی ساختند که اتمسفری از خفقان سیاسی را به دنبال داشت. نیروهای امنیتی و سپاهی که در دوران اقتدار تسلط خود بر اریکه قدرتی نظام اسلامی منسجم کردند و خود را نیز حافظ و حارس انقلاب اسلامی و اصلیت نظام می دانند از این روی انتقباض فضای سیاسی را حق مسلم به شمار می آوردند تا ایادی دشمنان انقلاب و اسلام نتوانند بر اریکه قدرت نظام اسلامی تکیه بزنند و با دادن وعده و وعیدهای فراوان به مردم ایران چنین فضای را تحت پوشش انتظارات مردم برای تحقق شعارهای دولت احمدی نژاد قرار دادند. وعده های اقتصادیی که هرگز دولت احمدی نژاد نتوانست آن را براورده سازد. از سوی دیگر و با بحث شروع انتخابات مجلس هشتم، اصلاح طلبان تمام نیروی خود را منسجم کرده بودند که باتوجه به یکه تازیهای جناح راستگرا و اصولگرای افراطی و شعارهای تبلیغاتی ناموفق احمدی نژاد به این انقباض فضای سیاسی خاتمه دهند.
دولت احمدی نژاد از ابعاد مختلفی مورد انتقاد قرار داشت که حتی انقباضات فضای سیاسی کشور را بیشتر نموده بود. احمدی نژاد با گفتمان سیاسی خود باعث شده بود که سیاست خارجی نظام اسلامی با شکست های متعددی روبرو شود و خطر تا جایی پیش رفت که احتمال حمله آمریکا به ایران در اکثر محافل سیاسی و انتشاراتی به میان آمد که به علت عدم فاکتورهای جایگزینی بعد از جنگ این امر محتمل نشد، اما نحوه ی رفتار سیاست خارجی دولت ایشان باعث شده بود بیشتر انتفاد را متوجه خود نماید و یکی از مواردی بود که جناح اصلاح طلب از آن به عنوان یک مسئله ایجابی برای خاتمه دهی به انقباضات فضای سیاسی می توانست استفاده نمایند اما سرفصل اصلی در این فضای بسته سیاسی مبحث اقتصاد بود که باعث بیشترین انتقاد از دولت اصولگرای احمدی نژاد گشت . عدم دستیابی به رشد اقتصادی برنامه چهارم توسعه نظام اسلامی از سوی این دولت باعث گشت که منتقدان اصلاح طلب بهانه و روزنه ای را برای دستیابی به اریکه قدرت بیابند.
در دروان احمدی نژاد به علت بالا رفتن قیمت جهانی نفت و فروش نفت ایران در حد میانگین هر بشکه 63 دلار باعث کسب درآمد هنگفت ارزی از این منبع انرژی و صادراتی شد که به علت سیاست های ناشایست احمدی نژاد سبب بروز نقدینگی زیاد از انتظار برنامه چهارم شده است. که وجود نقدینگی باعث تورم در جامعه گشته و تورم نیز به دنبال خود پیامدهای اقتصادی و اجتماعی از جمله بیکاری را بدنبال دارد.
اگرچه احمدی نژاد در تبلیغات انتخاباتی خود قول داده بود پول نفت را برسر سفره های مردم ایران بیاورد اما نتوانست به این وعده عمل نماید و باعث عدم دستیابی به رشد تعیین شده اقتصادی در برنامه چهارم توسعه نیز شد که با انتقادات بیشماری حتی از طرف تعدادی از اصولگرایان روبرو شد.
مسئله دیگر برخورد دولت احمدی نژاد با جنبش های صنفی کارگران - از جمله کارگران صنعت نیشکر هفت تپه- ، اتحادیه صنفی اتوبوس رانان تهران و حومه و فعالین کارگری کردستان و همچنین برخورد ناشایست با جنبش دانشجویی و زنان بود که اصلاح طلبان از این نقاط ضعف دولت احمدی نژاد یاد کرده بودند و روزنه امیدی برای به کرسی نشاندن جناح خود آن را تلقی می کردند.
انقباضات فضای سیاسی کشور، شکست برنامه های اقتصادی نظام و همچنین سیاست های ناشایست خارجی اتخاذ شده از طرف دولت اسلامی احمدی نژآد باعث شده بود که جناح اصلاح طلب با خوشبینی به موارد فوق و با ترس از نظارات استصوابی خود را آماده ی تکیه بر اریکه قدرت نمایند اما غافل از اینکه نظام امنیتی – نظامی اصولگرایان افراطی آنقدر فضای سیاسی را انقباضی نموده اند که به راحتی نمی توانند از کانال های استصوابی عبور نمایند و با بودن صافی های امنیتی و اعتقادی اصولگرای، بسیاری از شخصیت های اصلاح طلب توانایی عبور از آن را ندارند و روزنه امید برای به قدرت رسیدن دیگر انسداد یافته که بتوان با چاقوی تیز انتقادی و با گفتمان منتقدانه این فضا را منبسط نمود و روزنه مسدود امید را باز کرد که عملا با رد صلاحیت گسترده و به قول اصلاح طلبان بی سابقه در این دوره اخیر انتخابات مجلس، انقباض فضای سیاسی کشور انسداد روزنه امید رانشان داد
